proti - to be online   

Charakter rejestru klauzul niedozwolonych – rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

Od początku swojego funkcjonowania charakter rejestru klauzul niedozwolonych, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, jest przedmiotem kontrowersji. Rozbieżności w tym zakresie i odmienne, konkurencyjne poglądy pojawiły się nie tylko wśród przedstawicieli doktryny czy praktyków ale również w orzecznictwie sądów.

Z jednej strony wskazywano, że dokonane wpisy mają charakter powszechnie obowiązujący – wprowadzenie klauzuli do rejestru ustanawiało zakaz jej stosowania przez wszystkich przedsiębiorców, niezależnie od tego, czy byli on uczestnikiem postępowania prowadzonego przed SOKIK (rozszerzone skuteczność). Zatem przedsiębiorca, konstruując umowę, aby uniknąć ewentualnych pieniężnych reperkusji musiałby najpierw szczegółowo zapoznać się ze wszystkimi wpisami dokonanymi w rejestrze klauzul niedozwolonych.

Alternatywą koncepcją jest przyjęcie, że wpisy mają charakter wiążący jedynie wobec stron postępowania przed Prezesem UOKiK, których wpis dotyczył. Dla pozostałych przedsiębiorców stanowią niejako wytyczne. Zatem klauzula o takim samym bądź tożsamym brzmieniu mogłaby zostać uznana wobec jednego przedsiębiorcy za dozwoloną, a wobec innego za niedozwoloną - decydujące w tym zakresie są okoliczności jej stosowania. 

Ten ostatni pogląd przyjął w niedawnym orzeczeniu Sąd Najwyższy. W uchwale wydanej w sprawie o sygn. akt: III CZP 17/15 w składzie 7-osobowym Sąd Najwyższym w celu rozstrzygnięcia wątpliwości powstałych w orzecznictwie wskazał, że:

1.    Nie ma możliwości wielokrotnego pozywania tego samego przedsiębiorcy o uznanie sformułowania za niedozwolony wzorzec umowy, który już raz się znalazł w rejestrze klauzul niedozwolonych;

2.    Wykorzystywanie przez innego przedsiębiorcę sformułowania wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych może być zaskarżone, co nie oznacza, że będzie również klauzulą niedozwoloną.

Na chwilę obecną nie jest dostępne uzasadnienie tej uchwały. Można jednak uznać, że Sąd Najwyższy, wypowiadając się w sposób jednoznaczny na temat charakteru rejestru niedozwolonych postanowień umownych, ostatecznie przychylił się do jego ograniczonej skuteczności. 

Należy zaznaczyć, że rozstrzygniecie będzie miało ograniczone znacznie, albowiem od 17 kwietnia 2015 r. - wraz z nowelizacją ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, istotnej zmianie ulegnie procedura kontroli wzorców umownych.

23.11.2015 r.

JK

Copyright © Kaszubiak Jędrzejko Adwokaci. Wszelkie prawa zastrzeżone. Biuro: ul. Winogrady 60/2, 61-658 Poznań
projekt i realizacja: proti - to be online